Kiedy wybuchnie wojna?
1938. Studium kryzysu
Jest wiele książek o historii wojen. Ta jest inna. Jest o tym jak się robi politykę, która do wojny prowadzi. Czechosłowacja powstała w 1918 roku. Pomiędzy Czechami a Słowakami nie było chemii. Ale było zrozumienie, że w niepewnych czasach po Wielkiej Wojnie lepiej jest być razem. Te dwa sąsiednie narody postanowiły odciąć się od odwiecznych sporów i stworzyć wspólny organizm państwowy.
To było mniej więcej tak jakby zwolennicy Tuska i Kaczyńskiego zaczęli współpracować rozumiejąc, że są ważniejsze sprawy niż to, co ich dzieli. A jednak Czechom i Słowakom udało się to zrobić. Wydawało się więc że wszystko jest na dobrej drodze bo przecież „zgoda buduje” Ale stało się inaczej bo sprawa istnienia tego kraju stała się elementem europejskiej polityki.
Narzędzia wojny zmieniły się w ciągu ostatniego wieku. Polityka się nie zmienia. Manipulowanie opinią publiczną przez zależne media, szukanie politycznych przyjaciół wśród mniejszości, które udają, że są większością. Zdradzanie sojuszników w ramach tzw.: „większego dobra” albo „mniejszego zła”. Budowanie pozornych prawd na podstawie sprowokowanych wydarzeń. Można tak wymieniać w nieskończoność.
Ale Majewski pozostawia tego typu oceny swoim czytelnikom. Sam pokazuje historię zniszczenia państwa czechosłowackiego w niezwykły, nietypowy sposób. Zabiera nas do pałaców i willi zajmowanych przez czechosłowackich i europejskich polityków. Odtwarza ich dyskusje z najbliższymi doradcami, z którymi mogli być szczerzy, oraz rozmowy gdzie o tych samych zdarzeniach, mówili zachowując polityczny sznyt. Prowadzi nas przez domy i mieszkania zwykłych ludzi zaplątanych w tą historię. Pokazuje motywy ich działania. I wiecie co – oni wcale nie wiedzieli, że mają udział w wielkich wydarzeniach. Po prostu starali się przetrwać. Tak jak czechosłowaccy żandarmi i ich rodziny w miasteczkach na pograniczu sudeckim, którzy stali się pierwszymi ofiarami zamieszek wywołanych przez ich niemieckich sąsiadów.
Autor zaczyna opowieść na początku 1938 roku i opierając się na szczegółowo zbadanych źródłach, prasie i relacjach z tamtego okresu, dzień po dniu, prowadzi nas do Monachium gdzie w październiku tego samego roku Francja, Wielka Brytania i Włochy oddały 40% terytoriów Czechosłowacji Hitlerowi. Bez obecności Czechosłowaków rzecz jasna. Dwa miesiące później zmarł wielki czeski pisarz Karek Capek. Majewski przytacza słowa jego przyjaciela: Monachium to było więcej niż te utracone miasta, góry i lasy. Oznaczało, że wszystko w co wierzył, humanizm, sprawiedliwość, prawda, demokracja, wszystko to przestało obowiązywać.
Dziś wiele mówi się o tym, że znowu może dojść do wojny w Europie Zachodniej… Tak, jeśli zobaczycie analogie między tym o czym pisze Piotr Majewski o Europie w latach trzydziestych, a tym co dzieje się we współczesnej Europie to wcale nie będę zdziwiony.
Autor: Piotr M. Majewski
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Krzysiek Kurz Kurzyński 